I. Đặt vấn đề:
Trong một xã hội đang phát triển nhanh theo cơ chế thị trường, cạnh tranh gay gắt, thì phát hiện sớm và giải quyết hợp lí những vấn đề nảy sinh trong thực tiển là một năng lực đảm bảo sự thành đạt trong cuộc sống. Vì vậy tập dượt cho học sinh biết phát hiện, đặt ra và giải quyết những vấn đề gặp phải trong học tập, trong cuộc sống của cá nhân, gia đình và cộng đồng không chỉ có ý nghĩa ở tầm phương pháp dạy học mà phải được đặt như mục tiêu giáo dục. Vì vậy mà phương pháp dạy học “ Dạy học dựa trên giải quyết vấn đề ” là một phương pháp tối ưu và cấp bách nhất hiện nay được áp dụng trong quá trình giảng dạy các môn học ở trường THCS nói chung và môn Toán nói riêng.
II. Nội dung:
- Dạy học dựa trên giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học theo định hướng lấy học sinh làm trung tâm. Trong đó học sinh học về các chủ đề thông qua các vấn đề có trong thực tiễn và liên quan tới nội dung môn học. Làm việc theo nhóm, học sinh xác định những điều đã biết, những điều cần biết, và làm thế nào để có được những thông tin cần biết trong việc giải quyết vấn đề.
- Dạy học dựa trên giải quyết vấn đề là dạy học dựa trên các vấn đề thực tiễn có liên quan đến người học và liên quan đến nội dung học tập đã được quy định trong “chuẩn kiến thức, kỹ năng”. Trên cơ sở đó, người học tự chiếm lĩnh tri thức và phát triển các năng lực như lập kế hoạch, tự định hướng học tập, hợp tác, các kỹ năng tư duy bậc cao, kỹ năng sống.
- Về bản chất, đó là việc học mà kết quả của nó thu được từ kết quả của quá trình giải quyết vấn đề. Do đó, vấn đề vừa lá bối cảnh, vừa là động lực cho việc học, quá trình giải quyết vấn đề là phương tiện đạt đến kết quả của việc học.
- Trong dạy học dựa trên giải quyết vấn đề, kiến thức, kĩ năng cần học tập thường không được trình bày dưới dạng mặc định, có sẵn mà tiềm ẩn trong các vấn đề. Khi giải quyết, các vấn đề sẽ được bộc lộ, thông qua giải quyết vấn đề, người học sẽ chiếm lĩnh được các kiến thức, kĩ năng. Vì vậy, việc phát hiện, xây dựng vấn đề, tổ chức các hoạt động giải quyết vấn đề là nội dung trọng tâm của dạy học theo kiểu dạy học dựa trên giải quyết vấn đề.
Sau đây là mô hình khung giáo án dạy học dựa trên giải quyết vấn đề và yêu cầu nội dung từng phần:
Tên bài dạy:
SỰ XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG TRÒN –TÍNH CHẤT ĐỐI XỨNG CỦA ĐƯỜNG TRÒN
A. Mục tiêu:
Kiến thức:
Kỹ năng:
3. Thái độ:
B. Vấn đề được sử dụng:
Giới thiệu vấn đề: Tình huống trong thực tế.
- Ở phần giới thiệu vấn đề: Yêu cầu người dạy đưa ra những tình huống phải đảm bảo các yêu cầu sau:
Tồn tại mâu thuẫn, kiến thức đã có không đủ giải quyết.
Có cơ sở từ nội dung học tập.
Liên quan tới thực tiễn.
Giúp pháp triển kỹ năng tư duy ở mức cao.
Thu hút sự quan tâm, hứng thú từ người học.
Khuyến khích hợp tác, giải quyết vấn đề.
Các mức độ thể hiện của vấn đề.
Mức độ 1: Bài tập vận dụng. Thường vận dụng ở cuối bài học hoặc chương và được trình bày trong SGK hoặc SBT. Ở mức độ này, vấn đề sẽ phát triển kỹ năng tư duy của HS ở mức độ biết và hiểu.
Mức độ 2: Câu chuyện thực tế dựa trên bài tập. Là sự chuyển hóa BT từ mức độ 1 sang các tình huống trong thực tiễn và được thể hiện thông qua các câu chuyện. Mức độ này giúp phát triển kỹ năng hiểu và vận dụng cho HS, dôi khi đòi hỏi HS cần ra quyết định trong tình huống thể hiện VĐ.
Mức độ 3: Tình huống thực tế: Đây là mức độ cao nhất của vấn đề, là những tình huống trong thực tế, chứa đựng nội dung kiến thức trong chương trình học tập mà các em chưa biết, muốn GQ được cần phải tự định hướng và chiếm lĩnh tri thức cần thiết không chỉ trong 1 môn học mà có thể trong nhiều môn, không chỉ lý thuyết mà còn trong thực tiễn.
- Thiết kế câu hỏi trung tâm:
GV phải liệt kê ra những câu hỏi trọng tâm của bài dạy và hướng tới vấn đề cần giải quyết.
- Các kiến thức, kỹ năng người học đã biết:
GV cần phải nắm được những kiến thức, kỹ năng mà người học đã biết trong quá trình vận dụng